Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Kolor w kulturze”

Ogólnopolska Konferencja Naukowa "Kolor w kulturze"

Ogólnopolska Konferencja Naukowa "Kolor w kulturze"

Informacje ogólne

Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Kolor w kulturze” jest piątą konferencją z cyklu spotkań naukowych dotyczących zagadnień współczesnej kultury organizowaną przez Studenckie Koło Naukowe Kulturoznawców UMCS.

Pierwsza konferencja „Podróże – nie tylko w czasie i przestrzeni” zorganizowana w 2005 roku i rozpoczęła cały cykl konferencji organizowanych przez nasze Koło. Efektem tej konferencji i zorganizowanej w 2006 roku konferencji pt. „Człowiek wobec problemów współczesności” był pierwszy tom pokonferencyjnego wydawnictwa pt. Podróże nie tylko w czasie i przestrzeni. Szkice kulturoznawcze (2006).

Obecna konferencja a także materiały zebrane z dwóch poprzednich konferencji: „O obrazach w kulturze” (rok 2007) i „Przestrzeń magiczna we współczesnej kulturze” (rok 2008) zaowocują drugim tomem naszego wydawnictwa.

Do udziału w konferencji zapraszamy studentów oraz młodych naukowców nauk humanistycznych i artystycznych.

Proponujemy następujące kręgi tematyczne:

  1. Kolor w języku – znaczenie, funkcja i symbolika kolorów w języku
  2. Kolor w literaturze – semiotyka koloru, funkcje koloru w różnych gatunkach poetyckich i prozatorskich
  3. Kolor w obrazie – operowanie kolorem w filmie, komiksie, malarstwie, tatuażu, „street art” itp.
  4. Kolor w kulturze materialnej – rola koloru w architekturze, przedmiotach sztuki użytkowej itp.
Dostępne jest już sprawozdanie z konferencji. Aby przejść do sprawozdania, proszę kliknąć TUTAJ.

Harmonogram konferencji

{09:30} Rozpoczęcie konferencji

{10:00} Barbara Hołub: „Dlaczego Czarny jest czarny?” (UMCS)

{10:20} Agata Turczyn: „Na co dzień i od święta – kolory chust kobiecych i ich znaczenie w tradycji lokalnej” (UMCS)

{10:40} Katarzyna Zań: „Kolory tradycji we współczesnej reklamie telewizyjnej” (UMCS)

{11:00} Dyskusja

{11:20} Przerwa

{11:40} Magdalena Anna Cichy: „Kolor hańby. Kat w społeczeństwie – naznaczony i naznaczający” (UMCS)

{12:00} Marcin Kowalski: „Różnorodność kolorów. Zakony w diecezji przemyskiej w XVII wieku” (UMCS)

{12:20} Adam Orlik: „Herby, proporce, znaki, mundury – znaczenie kolorów w wojskowości” (UMCS)

{12:40} Dyskusja

{13:00} Przerwa

{13:20} Bartosz Kołtonowski: „Funkcje koloru w komiksie na podstawie wybranych przykładów” (UMCS)

{13:40} Łukasz Kucharski: „Barwy ostre niczym miecz – film „Hero” Zhanga Yimou” (UMCS)

{14:00} Adam Pasieczny: „Znaczenie kolorów świec” (UMCS)

{14:20} Jakub Dziewit: „Szary beton, czyli o znaczeniu architektury Berlina” (UŚ)

{14:40} Dyskusja

{15:00} Zakończenie konferencji

Dodatkowe informacje na temat wystąpień:

Barbara Hołub „Dlaczego Czarny jest czarny?”

Uczelnia i instytut: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Instytut Kulturoznawstwa

Rok studiów i kierunek: I rok MSU, Kulturoznawstwo

Reprezentowane koło naukowe: Studenckie Koło Naukowe Kulturoznawców UMCS

Abstrakt:

Wierzenia demonologiczne są współcześnie nadal niezwykle żywe i powszechne na obszarze całej Polski, wśród wszystkich warstw społecznych, grup etnicznych i wyznaniowych. Diabeł, czyli jedyna istota demoniczna, jest ich pierwszoplanowym bohaterem. Wyobrażenie Diabła jest głęboko zakorzenione w naszej świadomości, świadczy o tym zarówno jego obecność w wierzeniach ludowych oraz takich dziedzinach jak film, sztuka, przedmioty codziennego użytku, muzyka itd. We wszystkich tych przedstawieniach obraz Diabła jest w miarę jednorodny. W niniejszym referacie zostanie podjęta próba eksplikacji językowo-kulturowego obrazu demona. Podstawę materiałową analizy stanowi materiał językowy zebrany przez autorkę i dane ekseprowane ze źródeł drukowanych, słowniki językowe, zapisy wierzeń, zwyczajów i obrzędów, teksty folkloru, słowniki symboli.

Dziedziny i subdziedziny, które obejmuje referat: demonologia ludowa, etnolingwistyka

Agata Turczyn „Na co dzień i od święta – kolory chust kobiecych i ich znaczenie w tradycji lokalnej”

Uczelnia i instytut: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Instytut Kulturoznawstwa

Rok studiów i kierunek: I rok MSU, Kulturoznawstwo

Reprezentowane koło naukowe: Studenckie Koło Naukowe Folklorystów i Etnologów UMCS

Abstrakt:

Wystąpienie ma na celu przedstawienie znaczenia kolorów w polskiej kulturze tradycyjnej na przykładzie barw chust, będących elementem i wyróżnikiem odświętnego ubioru najstarszych mieszkanek jednej z podkarpackich wsi. Badania, na podstawie których powstał referat opierały się na wywiadzie etnograficznym, a także analizie zgromadzonego przez autorkę, jak i zastanego materiału fotograficznego. Wykazały one, że dobór kolorów nie jest przypadkowy, ale stały i wiąże się zarówno z porą roku, jak i charakterem święta bądź obrzędu, z okazji którego jest stosowany. Przeprowadzone zostanie również porównanie barw chust odświętnych z codziennymi. Oprócz informacji dotyczących kolorów, wystąpienie zobrazuje krótko inne zagadnienia odnoszące się do opisywanych chust, takie jak zwyczajowe nazwy nadane im na badanym terenie, czy wagę, jaką przywiązują do tego elementu kultury materialnej same kobiety.

Dziedziny i subdziedziny, które obejmuje referat: kultura ludowa: obrzędowość doroczna i rodzinna

Katarzyna Zań „Kolory tradycji we współczesnej reklamie telewizyjnej”

Uczelnia i instytut: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Instytut Kulturoznawstwa

Rok studiów i ich rodzaj: I rok MSU, Kulturoznawstwo

Reprezentowane koło naukowe:

Abstrakt:

Referat dotyczy tematu modyfikacji kolorystycznej elementów kultury tradycyjnej w reklamie telewizyjnej.

Pierwsza część referatu poświęcona zostanie omówieniu specyfiki reklamy telewizyjnej. Uwaga zwrócona będzie również na znaczącą rolę koloru w spotach telewizyjnych i stosowaniu przez twórców reklam określonych barw dla poszczególnych grup produktów.

W drugiej części omówione zostaną przykłady spotów reklamowych, w których występują motywy zaczerpnięte z kultury tradycyjnej bądź ukazany jest w nich tzw. bohater ludowy. Poszczególne elementy poddane zostaną analizie, która ma wskazać, na ile kolory kultury tradycyjnej są autentyczne, na ile zaś zostały zmodyfikowane. Szczególna uwaga poświęcona zostanie strojom bohaterów ludowych występujących w reklamie, które zestawione będą z autentycznymi strojami z których czerpano inspirację.

Dziedziny i subdziedziny, które obejmuje referat: reklama, marketing, etnologia, antropologia kultury

Magdalena Anna Cichy „Kolor hańby. Kat w społeczeństwie – naznaczony i naznaczający”

Uczelnia i instytut: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Instytut Historii oraz Instytut

Kulturoznawstwa

Rok studiów i kierunek: III rok studiów doktoranckich, Historia oraz II MSU, Kulturoznawstwo

Reprezentowane koło naukowe: Koło Naukowe Doktorantów Wydziału Humanistycznego UMCS,

Studenckie Koło Naukowe Kulturoznawców UMCS

Abstrakt:

Kary na honorze, często polegające również na wystawieniu przestępcy na widok publiczny, znane są już od czasów starożytnych. Przez wieki Europejczycy w majestacie prawa piętnowali, zmuszali do zakładania maski hańbiącej czy płaszcza hańby, albo na inne sposoby nakazywali osobom, które dopuściły się występku, wyróżnienie się z tłumu.

Naznaczając swe ofiary, ówczesne sądownictwo wykluczało ze społeczeństwa kryminalistów, włóczęgów, prostytutki, jednocześnie jednak, osoba odpowiadająca za wykonywanie tychże wyroków – kat, czyli mistrz sprawiedliwości – sam był przez to społeczeństwo naznaczony. Wśród mieszkańców miast budził strach, dlatego zakazywano mu kontaktów z innymi, często zmuszając do mieszkania poza murami miejskimi i zakładania odróżniającego go stroju.

Znaki noszone na ubraniu i te wypalane na skórze, tak właściwie niewiele się między sobą różnią; może stopniem okrucieństwa, niemożnością pozbycia się piętna. Cel mają jednak ten sam – okrycie hańbą i odróżnienie od reszty społeczeństwa. To swoiste „naznaczenie” profesji wykonywanej przez te osoby: tej jeszcze tolerowanej – kat, tej często potępianej – nierząd, tej ściganej przez prawo – kradzież, rozbój, paserstwo i inne.

W swoim wystąpieniu poruszę kilka problemów dotyczących mistrza sprawiedliwości i osób przez niego karanych. Zasadniczym będzie odpowiedź na pytanie, czy nasze wyobrażenie o kacie – człowieku z czerwonym kapturem na głowie – odpowiada rzeczywistości? Czy ówczesne prawo precyzowało, co egzekutorowi było wolno, a czego nie należało ubierać? Kolejną badaną sprawą będą kary hańbiące, jakim mogli zostać poddani oskarżeni o przestępstwo – czy kolor miał z nimi w ogóle coś wspólnego? Wykorzystując materiał archiwalny oraz ilustracje z ekranizacji kostiumowych, spróbuję odpowiedzieć na powyższe pytania, a także ustalić rzecz, być może najważniejszą – czy którykolwiek ze znanych nam kolorów, mógłby być uznany za tej jeden, jedyny kolor hańby?

Dziedziny i subdziedziny, które obejmuje referat: historia, prawo, przestępczość, społeczeństwo, życie codzienne

Marcin Kowalski „Różnorodność kolorów. Zakony w diecezji przemyskiej w XVII wieku”

Uczelnia i instytut: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Instytut Historii

Rok studiów i ich rodzaj: II rok studiów doktoranckich, Historia

Reprezentowane koło naukowe: Koło Naukowe Doktorantów Wydziału Humanistycznego UMCS, sekcja historyczna

Abstrakt:

XVII stulecie jest okresem „otrząsania się” po wydarzeniach reformacyjnych z zeszłego wieku. Przykładem tego zjawiska, tzn. kontrreformacji, było pojawianie się coraz to więcej zgromadzeń zakonnych zarówno tych męskich, jak i żeńskich. Były one nastawione głównie na walkę z nowinkami innowierczymi i szkolnictwo i były typowymi częściami składowymi swojej epoki.

Nie inaczej rzecz się działa w I Rzeczypospolitej i nie inaczej wyglądało to w diecezji przemyskiej. Ogólnie na tym terenie powstało aż 27 nowych zgromadzeń zakonnych i stanowiły one dodatkowy element pewnej kultury, w i tak już różnorodnej mozaice etnicznej czy wyznaniowej. Wśród tych zakonników znajdowali się jezuici, karmelici (zarówno ci bosi, jak i trzewiczkowi) reformaci, pijarzy, bonifratrzy, misjonarze, a także te już „dobrze znane”: dominikanie, franciszkanie czy bernardyni. Do nich należy zaliczyć również także dominikanki, brygidki i benedyktynki.

Każdy z nich charakteryzował się swoim ubiorem, który był ustalony w regule danego klasztoru. Także kolor habitu był regulowany przez przepisy wewnątrzzakonne. Barwa danego zakonu nie tylko pozwalała (i pozwala) na rozróżnienie wśród wielu innych, ale także – poprzez jej symbolikę biblijną, ikonograficzną, patronalną – rzucała światło na profesję danego zgromadzenia.

Celem nadrzędnym referatu ma być przedstawienie tych zgromadzeń pod względem kolorystycznym, omówienie znaczenia tych barw, jej symboliki i nawiązań. Spróbuję odpowiedzieć na pytanie dlaczego np. jezuici noszący się „na czarno” w filmach przedstawiani są jako „pomarańczowi”?

Pomocne w zrozumieniu tego aspektu będzie prezentacja multimedialna poszczególnych zakonników.

Dzisiaj, mało kto rozróżnia przynależność zakonną zakonników. Poznanie ich znaczenia ma niebagatelne znaczenie w zrozumieniu funkcji, jaką mieli oni spełniać w swoich szeregach, jak i w szeroko rozumianym społeczeństwie.

Dziedziny i subdziedziny, które obejmuje referat: historia, religia, ikonografia, życie codzienne

Adam Orlik „Herby, proporce, znaki, mundury – znaczenie kolorów w wojskowości”

Uczelnia i instytut: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Kulturoznawstwo

Rok studiów i ich rodzaj: II MSU, Kulturoznawstwo

Reprezentowane koło naukowe: Studenckie Koło Naukowe Kulturoznawców UMCS

Abstrakt:

Chwilowo brak… ;)

Dziedziny i subdziedziny, które obejmuje referat: Historia

Bartosz Kołtonowski „Funkcje koloru w komiksie na podstawie wybranych przykładów”

Uczelnia i instytut: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Instytut Kulturoznawstwa

Rok studiów i kierunek: II MSU, Kulturoznawstwo

Reprezentowane koło naukowe: Studenckie Koło Naukowe Kulturoznawców UMCS

Abstrakt:

W swoim wystąpieniu omówię proces tworzenia komiksów, skupiając się zwłaszcza na etapie nakładania koloru. Na wybranych przykładach pokażę wykorzystanie kolorów w celu osiągnięcia określonego efektu oraz możliwości, jakie oferuje umiejętne operowanie barwami.

Dziedziny i subdziedziny, które obejmuje referat: kultura masowa: komiks, antropologia kultury

Łukasz Kucharski „Barwy ostre niczym miecz – film „Hero” Zhanga Yimou”

Uczelnia i instytut: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Instytut Kulturoznawstwa

Rok studiów i kierunek: I MSU, Kulturoznawstwo

Reprezentowane koło naukowe: Studenckie Koło Kultury Audiowizualnej UMCS

Abstrakt:

Film „Hero”, w reżyserii Zhanga Yimou, to wysokobudżetowe widowisko, w którym obok scen walk nadrzędną wolę pełnią kolory. Zachodni widz może mieć jednak problem z odczytaniem sensów im towarzyszących, ponieważ w chińskiej kulturze często niosą ze sobą inne znaczenie.

Referat ma na celu przybliżenie sensów jakie chciał zawrzeć reżyser w swoim filmie i ułatwić widzowi odbiór jego dzieła.

Dziedziny i subdziedziny, które obejmuje referat: kino, malarstwo, audiowizualność, kultura chińska, symbolizm

Adam Pasieczny „Znaczenie kolorów świec”

Uczelnia i instytut: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Instytut Kulturoznawstwa

Rok studiów i kierunek: II rok licencjackie, Kulturoznawstwo (tryb niestacjonarny)

Reprezentowane koło naukowe: Studenckie Koło Naukowe Kulturoznawców UMCS

Abstrakt:

Kolory maja niezwykłą moc. Emitują bowiem energię, która może wpływać na samopoczucie i psychikę. Symbolika kolorów jest powszechnie znana. Wykorzystuje się ją m.in. w różnego rodzaju psychoterapiach. Magia świec jest jedną z najprostszych sztuk magicznych, która pochodzi z magii natury. Jest ona dziedziną magii i bazuje na magii kolorów. Przez co, staje się jednym połączonym działem w magii, gdyż działanie świec opiera się w dużej mierze na symbolice ich kolorów. Nie jest to skomplikowana sztuka magiczna, ponieważ nie potrzeba do tego długich i trudnych rytuałów oraz wielu przedmiotów towarzyszących. Należy jednak pamiętać o zakresie wpływów poszczególnych kolorów świec, potrzebnych do rytuału. Toteż, aby dokładniej zrozumieć to przesłanie warto bardziej zapoznać się z charakterystyką danych barw, ich znaczeniem i właściwościami.

Świece towarzyszą rozmaitym praktykom i rytuałom magicznym. Używane są one, aby zwiększyć siłę zaklęć lub wpłynąć na wybraną moc. Wykorzystanie świec i ich kolorów jest praktyką nie mającą przy tym żadnych skojarzeń z szamańskimi rytuałami. Wbrew pozorom jest to biała magia przynosząca szczęście, miłość, zdrowie i dostatek. Płonąca świeca jest symbolem ludzkiego życia, światła i spełniającej się ofiary. Jest również symbolem drogi, która łączy niebo i ziemię. Rytuały, w których używa się ognia, odwołują się do początku życiowych cykli i mają sprzyjać rozwojowi oraz szczęściu. Praktyka ta polega na dobraniu odpowiedniego koloru świecy przy danym zaklęciu do aktualnych potrzeb, pragnień czy problemów i zapaleniu jej w określonej intencji w danej sferze życia. Magię kolorów stosuje się do uzdrawiania ciała, duszy i umysłu. Używa się jej również w celu ochrony i oczyszczania osoby lub mieszkania z negatywnych energii. Podczas palenia się świecy, należy patrzeć w płomień i medytować, co bardzo wycisza. Należy wizualizować jak światło świecy, w danym kolorze, rozprawia się z problemem, bólem i rozterkami, pozostawiając ludzi wolnymi i radosnymi.

Dziedziny i subdziedziny, które obejmuje referat: chromatyka, ezoteryka

Jakub Dziewit „Szary beton, czyli o znaczeniu architektury Berlina”

Uczelnia i instytut: Uniwersytet Śląski, Instytut Nauk o Kulturze, Zakład Teorii i Historii Kultury

Rok studiów i kierunek: I rok studiów doktoranckich

Reprezentowane koło naukowe: Koło Naukowe Kulturoznawców UŚ

Abstrakt:

Kolor szary. Mało jest kolorów, których znaczenie byłoby tak „oczywiste”. „Szary człowiek”, „szara myszka”, „szare blokowiska”, „szary dzień” – mało komu szary kojarzy się dobrze. Szary to powszechność, nijakość, brak koloru. Szary to kolor neutralny, obojętny, bez wyrazu; wydawałoby się – bez znaczenia.

Wysiadając w Berlinie z metra na Placu Poczdamskim, kiedy nacieszymy już nasze oczy pięknymi stalowo-szklanymi budynkami i przesuniemy wzrok trochę niżej, to dostrzeżemy szarych, „pobazgranych” graffiti kawałków betonowego płotu – pozostałości muru berlińskiego. Szare klocki betonu. Wzdłuż przestrzeni, gdzie stał mur, przez cały Berlin (chodnikami, ulicami, przez sklepy i kawiarnie) przebiega wpuszczona w ziemię linia z szarych betonowych kostek.

Kawałek dalej znajduje się niesamowity budynek Muzeum Żydowskiego. Zwiedzając go trafiamy do szarej, betonowej Wieży Holocaustu, gdzie w całkowitej ciemności patrzymy w górę w stronę malutkiego otworu w suficie i czujemy się jak w kominie. Jeśli gdzieś w podziemiach skręcimy w inną alejkę to trafimy do zbudowanego z 49 szarych, betonowych stelli Ogrodu Wygnania, który zaprojektowany jest w taki sposób by mylić błędnik człowieka i powodować zawroty głowy.

W samym centrum Berlina możemy trafić nagle na dziwny plac, wyglądający trochę jak plac budowy a trochę jak potężny cmentarz. Oszałamiający widok zapewnia 2711 szarych, betonowych stelli o różnej wysokości, ustawionych w równe rzędy, wewnątrz których można chodzić, doznając dziwnego wrażenia, kiedy nagle okazuje się, że poziom placu jest bardzo nierówny, czasami się obniża a czasami podwyższa, przez co człowiek całkowicie się gubi wewnątrz tego z jednej strony wręcz pedantycznie równo ułożonego, a z drugiej – niesamowicie chaotycznego placu. Dopiero po chwili dociera do nas informacja, że znajdujemy się „wewnątrz” Pomnika Pomordowanych Żydów Europy.

W swoim referacie chciałbym zająć się szarością Berlina, przedstawić różne jej rodzaje i spróbować zinterpretować kolor szary, zastanowić się nad jego znaczeniem i predyspozycjami do przyjmowania i uwypuklania znaczeń. Szukając treści kulturowej w kolorowym świecie wokół nas czasami okazujemy się być wręcz porażeni siłą „przesłania” wynikającego z braku nachalności, atrakcyjności, rzucania się w oczy na siłę. Berlin jest przykładem miasta, gdzie znaczenie przestrzeni buduje się w pewnym sensie poprzez… brak znaczenia. Szary kolor zdecydowanie w tym pomaga.

Dziedziny i subdziedziny, które obejmuje referat: antropologia miasta, filozofia antropologiczna, semiologia, dekonstrukcja

Do góry