W sobotę, 19 marca uczestniczyliśmy w pierwszym, z pięciu zaplanowanych, badaniu naukowym o pożywieniu regionalnym południowo-wschodniego Podlasia. Materiał badawczy zbieraliśmy na terenie miejscowości Wola Osowińska, w gminie Borki. Do naszych wyjazdów zaprosiliśmy studentów I roku etnologii mieszczącym się przy Instytucie Kulturoznawstwa UMCS.

 

Pani Stanisława Kożuch podczas lepienia "kartoflaków".

Autorka zdjęcia: Barbara Hołub

Dwie grupy badawcze w składzie:

Grupa I:

  • Małgorzata Makowska
  • Jagoda Pajda (I rok etnologii)
  • Katarzyna Łobacz (I rok etnologii)

Grupa II:

  • Jakub Nowak
  • Patrycja Małek
  • Marcin Górniak

pracowały z informatorami znajdującymi się w  Zespole Placówek Oświatowych i Zespołu Szkół Rolniczych w Woli Osowińskiej, gdzie tego dnia obywał się XII Międzywojewódzki Konkurs Recytatorski Poezji i Prozy Ludowej im. Wacława Tuwalskiego. Pracownicy naukowi z Zakładu Kultury Polskiej UMCS (prof. Jan Adamowski, dr Katarzyna Smyk, dr Marta Wójcicka i mgr Agnieszka Kościuk) sprawowali opiekę merytoryczną nad przebiegiem owego konkursu. My w tym czasie zajęliśmy się przeprowadzeniem wywiadów. Naszymi informatorkami były p. Czesława Kożuch zamieszkała w Osnowie oraz p. Lucyna i Emilia Skowron zamieszkałe w Woli Osowińskiej, które opowiedziały nam o pożywieniu codziennym, regionalnych potrawach, pożywieniu obrzędowym i przechowywaniu żywności.  O ile dwie grupy nie musiały daleko i długo szukać, pozostałe wyruszyły na wieś, do domów informatorek. Panie powiadomione o przybyciu studentów, przyszykowały się na nasze przybycie, podejmując nas poczęstunkiem. Miałyśmy okazję wtedy po raz pierwszy posmakować regionalnych „kartoflaków”.

Grupa III w składzie:

  • Iwona Szymanowska
  • Zuzanna Woźniak (I rok etnologii)

przeprowadziła wywiad z p. Krystyną Misiak. Kwestionariusz nie został przeprowadzony w pełni, pozostały jeszcze kwestie przechowywania i konserwacji pożywienia, częściowo pożywnie obrzędowe, wierzenia i sprzęty. Mamy nadzieję, że dokończymy wywiad z p. Krystyną Miskak podczas następnego wyjazdu do Woli.

Grupa IV:

  • Barbara Hołub
  • Paulina Błuszko
  • Natalia Weremczuk

rozmawiały z p. Stanisławą Kożuch i p. Katarzyną Schowar. Pani S. Kożuch może pochwalić się bogatą działalnością w kołach gospodyń i w zespole śpiewaczym, których była przez długie lata przewodniczącą, jest też wybitną kucharką. Chętnie podzieliła się z nami swoją wiedzą z zakresu pożywienia codziennego i regionalnego, przekazała kilkanaście przepisów na dawne i współczesne smakołyki. Ze względu na obszerność tematu i ograniczony nasz czas pracy, także nie poruszyłyśmy wszystkich zagadnień.

Grupa eksploratorów podczas obiadu.

Autorka zdjęcia: Barbra Hołub

W drodze powrotnej do zespołu szkół dokumentowaliśmy również zabytki tradycyjnego budownictwa, krzyże i kapliczki przydrożne. W szkole, ku naszej ogromnej radości, panie z Koła Gospodyń przyjęły nas smakowitymi kartoflakami z soczewicą i kapustą z grochem, za co pięknie dziękujemy :)

Nasze badania były intertematyczne, z tematem pożywienia i sprzętów z nim związanych, powiązana jest chociażby obrzędowość doroczna, obrzędowość rodzinna, rolnictwo i hodowla, wiedza i wierzenia ludowe, współdziałanie sąsiedzkie i pomoc sąsiedzka. Toteż nie dziwne, że wywiady były długie a pytań zamiast ubywać, ciągle przybywało. Nagraliśmy łącznie ok 10 godzin wywiadów. Bogactwo materiału świadczy o ciągle żywej tradycji kulinarnej w tym regionie, co nas jako kulturoznawców i w dużej liczbie folklorystów, niezmiernie cieszy.

Dziękujemy bardzo studentom etnologii: Jagodzie Pajdzie, Kasi Łobacz i Zuzannie Woźniak za zaangażowanie i chęć uczestnictwa w badaniach. Naprawdę wspaniale się spisałyście! Mamy nadzieję, że ta mała cząstka wiedzy, którą zdążyliśmy Wam przekazać, zostanie pogłębiona na kolejnych wyjazdach badawczych do Woli Osowińskiej bądź podczas Waszych samodzielnych badań.

Badania stanu kultury ludowej na terenie gminy Borki zakończą się Ogólnopolską Sesją Naukową zaplanowaną na listopad 2011r.